Spaarnelanden is het verzelfstandigde afvalbedrijf van de gemeente Haarlem. In 2008 werden naast de afvalinzameling ook beheertaken in de openbare ruimte, gebouwen en parkeergarages overgeheveld van de gemeente naar Spaarnelanden. De rekenkamercommissie1 (RKC) heeft onderzoek gedaan naar de governance van Spaarnelanden, een overheids N.V.. Governance is de wijze waarop een organisatie wordt bestuurd.
Aanleiding voor het onderzoek is de terugkerende discussie in de gemeenteraad over de positie en invloed van de raad bij overheids N.V.’s. Vanuit het perspectief van governance wordt in het rapport ook ingegaan op de casus iZoof, de pilot van Spaarnelanden op het gebied elektrisch deelvervoer.
Resultaten van het onderzoek
- De RKC constateert dat de formele governance grotendeels op orde is. Uitzondering vormt de combinatie van de rollen van opdrachtgever en aandeelhouder in het college van burgemeester en wethouders (B en W). Dat is niet conform de kaders die de gemeenteraad heeft vastgesteld.
- In de praktijk blijkt de governance niet voldoende effectief. Zo zijn de regels voor besluitvorming niet op alle momenten zorgvuldig gevolgd. Dit was aan de orde bij de laatste statutenwijziging. Hierbij had het college van B en W de gemeenteraad expliciet moeten betrekken. Ook biedt de huidige Nota Verbonden Partijen2 onvoldoende kader voor de actuele vraagstukken en weinig grip voor de gemeenteraad op de verbonden partijen van de gemeente.
Aanbevelingen RKC
De RKC beveelt aan om:
- De rollen van opdrachtgever en aandeelhouder in het college van B en W te scheiden.
- De statutenwijziging van de doelen van de N.V. alsnog door het college van B en W te laten onderbouwen en de gemeenteraad alsnog in staat te stellen wensen en bedenkingen kenbaar te maken.
- De Nota Verbonden Partijen te actualiseren en daarbij de vijf aandachtspunten mee te nemen.
- Jaarlijks de rapportages over de prestatieafspraken met Spaarnelanden en de rapportage over de jaarstukken in de raad te bespreken.
Het college van B en W heeft een reactie gegeven op het onderzoek, de conclusies en de aanbevelingen van de RKC. Deze reactie is ook in het rapport opgenomen. Het college geeft daarin aan dat het alle aanbevelingen zal opvolgen.
De gemeenteraad besluit over de aanbevelingen in de vergadering van 27 februari 2020.
1 De rekenkamercommissie (RKC) ondersteunt de gemeenteraad door onafhankelijk onderzoek te doen naar het beleid en bestuur van het college.
2 Spaarnelanden N.V. is een verbonden partij van de gemeente Haarlem. Dat zijn organisaties die in opdracht van de gemeente overheidstaken uitvoeren. De Nota Verbonden Partijen omvat de voorschriften voor de omgang met deze partijen.
