Als je door onze regio fietst of langs het water staat, ontkom je er niet aan: de rokende schoorstenen en imposante silhouetten van Tata Steel bepalen al decennialang een belangrijk deel van het uitzicht in de IJmond en de wijde omgeving rond Haarlem. Waar de een er vooral bedrijvigheid en industriële historie in ziet, roept het gigantische complex bij omwonenden en passanten steeds vaker fundamentele vragen op over leefbaarheid, milieu en volksgezondheid. In het omvangrijke fotoboek Black Snow legt documentair fotograaf en filmmaker Harm van de Poel dit spanningsveld haarscherp vast.
De aanleiding voor het project ontstond in 2020, toen Van de Poel zijn atelier vestigde in Het Witte Theater, pal tegenover het staalcomplex aan het Noordzeekanaal. De immense schaal van de fabriek, de torens, pijpen en voortdurend opstijgende rookwolken trokken hem in eerste instantie aan als beeldmaker. Maar door zijn dagelijkse aanwezigheid op die plek en de directe hinder van stof, neerslag en stank die hij zelf begon te ervaren, kantelde zijn blik grondig. Hij kon het industriële landschap niet langer op afstand als puur esthetisch schouwspel beschouwen.
Toen in de winter van 2021 neergedaald kolenstof de gevallen sneeuw rondom de fabriek letterlijk zwart kleurde, kreeg de vervuiling ineens een onmiskenbaar en tastbaar gezicht. Die zwarte sneeuw werd voor Van de Poel het ultieme symbool voor een sluipende werkelijkheid die zich ook buiten zulke extreme momenten dagelijks afspeelt: in de bodem, de lucht, het dagelijks leven en de constante onzekerheid van mensen die in de schaduw van de pijpen wonen en werken.
In Black Snow kijkt Van de Poel voorbij het oppervlakkige plaatje. Hij verbindt de persoonlijke verhalen van directbetrokkenen met de economische en bestuurlijke systemen die de staalindustrie al die jaren in stand houden. Het werk confronteert je met wezenlijke vragen: hoe worden de normen en grenzen rond industriële uitstoot eigenlijk bepaald? Welke schadelijke stoffen vallen structureel buiten de officiële metingen? En wie betaalt uiteindelijk de rekening voor de vervuiling die formeel binnen de vergunningen blijft? Wat immers vandaag binnen de regels valt, bepaalt de gezondheid en leefomgeving van morgen.
Het boek brengt verschillende werkelijkheden op een gelaagde manier bijeen. Indringende portretten van omwonenden, fabrieksarbeiders en andere betrokkenen staan zij aan zij met weidse landschappen, beelden vanuit het industrieterrein, officiële beleidsdocumenten, meetreeksen en archiefstukken. Door deze combinatie van journalistieke documentatie en analoge fotografie daagt de publicatie je uit om langer stil te staan bij wat er werkelijk gebeurt in onze achtertuin en welke leefomgeving we doorgeven aan volgende generaties.
Fotograaf Harm van de Poel studeerde in 2017 cum laude af aan de Fotoacademie Amsterdam en specialiseert zich in de relatie tussen mens, zware industrie en leefmilieu. Voor zijn projecten hanteert hij veelal analoge grootformaatfotografie; een bewust traag en ambachtelijk proces dat rust, scherpte en langdurige betrokkenheid vereist. Eerder dit jaar was zijn serie over de staalfabriek al te zien tijdens een solotentoonstelling in Verwey Museum Haarlem.
Wil je meer weten over de achtergrond van het project of eerdere series van de fotograaf bekijken, neem dan een kijkje op de officiële website van Harm van de Poel. De tweetalige uitgave is verschenen bij uitgeverij Lecturis en is verkrijgbaar in een beperkte oplage.
Info
- Black Snow
- Harm van de Poel (fotografie, tekst en interviews), Edwin van Gelder / Mainstudio (vormgeving)
- Uitgeverij Lecturis
- 2026
- Tweetalig (Nederlands en Engels)
- Oplage: 520 exemplaren
- Winkelprijs: € 40,-
- ISBN: 978-94-6226-570-7
Harm van de Poel
Harm van de Poel (1984, Den Helder) based in studio Het Witte Theater, IJmuiden. For collaborations, assignments or questions please contact via email or call …
Black Snow
Toen sneeuw bij Tata Steel zwart kleurde, werd zichtbaar wat in de IJmond al langer speelde. In Black Snow volgt fotograaf Harm van de Poel de sporen van de staalindustrie in het landschap en in het leven van de mensen … Lees verder →
