Op woensdagavond 20 mei 2026 is er in De Pletterij een VPRO Tegenlicht Meet Up over de uitdaging hoe overheid, bedrijfsleven, onderwijsinstellingen en burgers uit de wurggreep van de Amerikaanse Big Tech kunnen ontsnappen. Want het gemak dat deze grote, sterke en innovatieve bedrijven hebben gebracht, is veranderd in een schurend ongemak. Een ijzersterk panel zorgt voor actuele informatie en houdt de discussie scherp met de focus op de centrale vragen: hoe bouwen we de digitale afhankelijkheid van de Big Tech af en hoe bouwen we digitale autonomie op?
Centrale positie in de nieuwe verhoudingen
Het debat over de invloed van Big Tech is in korte tijd van een lichte bries veranderd in een wervelwind. De digitale macht werd zichtbaar bij de inauguratie van president Trump. Vertegenwoordigers van een aantal grote Amerikaanse techbedrijven zaten daar op de eerste rij. De centrale positie van deze bedrijven in de digitale wereld heeft gevolgen voor nationale en internationale machtsverhoudingen. Meta, Microsoft, OpenAI en vele andere grote techbedrijven werken inmiddels nauw samen met de Amerikaanse overheid en andersom. Binnen en buiten Amerika ervaren mensen de wurggreep van de autoritaire surveillance-staat die veel te veel data van burgers in handen heeft.
Van comfort naar pressiemiddel
Digitale afhankelijkheid is doorgedrongen tot in de haarvaten van onze samenleving. Nederlandse overheden, bedrijfsleven, onderwijs, organisaties en inwoners lijken niet meer zonder de diensten van Big Tech te kunnen. Het risico hiervan is dat de samenleving ontwricht raakt als deze diensten uitvallen of toegang daartoe wordt ontzegd. Wat tot voor kort ondenkbaar was, is vandaag de dag een reële mogelijkheid. President Trump heeft er al voor gezorgd dat de hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof geen toegang meer heeft tot Microsoft-email. Dat zou dus ook kunnen gebeuren met DigiD en MijnOverheid, waar miljoenen Nederlanders mee werken. Het is nu dus zaak om onze afhankelijkheid af te bouwen en digitale autonomie ook daadwerkelijk op te bouwen.
Open Source opent de deur
Mensen die zich zorgen maken over privacy en veiligheid kregen een jaar of 10 geleden een goed alternatief voor Whatsapp. Velen zijn overgestapt op Signal. Een non-profit organisatie zonder dataverzameling en advertenties. Er wordt gebruik gemaakt van open-sourcecode en controleerbare privacy. En zo zijn er voor overheden, onderwijs, zorg en voor ons als individuen, veel meer open source applicaties die een alternatief zijn voor Big Tech. De grootste uitdaging is om van de gesloten BigTech-afhankelijkheid te bewegen naar digitale autonomie door een open, publieke technologie. Een technologie die niet door bedrijven of de staat wordt gecontroleerd, maar door onszelf als samenleving.
Het hele model
De opkomst van Signal is een goed voorbeeld. Maar de reikwijdte van het vraagstuk gaat verder. Big Tech heeft dominantie over het hele model dat ten grondslag ligt aan een functionerend IT-systeem: van grondstoffen tot hardware. Daar maakt niet alleen Nederland zich druk over. Op Europees niveau klinkt de roep om in alle opzichten uit de wurggreep te ontsnappen luid. In 2025 werd Eurostack gestart. Het Europese alternatief voor digitale onafhankelijkheid. De komende jaren zal daar veel over te doen zijn. Ook hier gaat het om de geopolitiek. De wens om zelf de touwtjes in handen te krijgen.
Panel
De volgende sprekers dragen bij aan dit debat:
- Bart Karstens – Senior Onderzoeker Rathenau Instituut
- Ellen Mok – Oprichter Digitale Doetank
- Vincent Rouwhorst – Technisch Architect Spaarne Gasthuis
- Rob van den Bogaard – Ontwikkelaar & Open Data Specialist Driebit
- Berra Ganzeboom – Onderzoeksjournalist
Actueel debat
De Pletterij is het Haarlemse centrum voor debat en cultuur. De samenwerking met VPRO Tegenlicht zorgt voor een debat over een onderwerp dat Haarlemmers raakt. Thuis, op het werk, bij de sportclub, de gemeente, de huisarts – waar wordt niet gewerkt met hard- en software van de Big Tech? Met deze Tegenlicht Meetup doet De Pletterij waar het goed in is. Debatteren en informeren over wat Haarlemmers aangaat, want het gemak van de producten van de Big Tech is in korte tijd veranderd tot een groot ongemak, ook in Haarlem.
Tegenlicht Meet Up 'Uit de wurggreep van Big Tech' - Pletterij
Het debat over de invloed van Big Tech is in korte tijd van een lichte bries veranderd in een wervelwind. De digitale macht werd zichtbaar bij de inauguratie van president Trump. Vertegenwoordigers van een aantal grote Amerikaanse techbedrijven zaten daar op de eerste rij. De centrale positie van deze bedrijven in de digitale wereld heeft […]
- Advertentie -
