Als je vastloopt in het dagelijks leven en professionele geestelijke gezondheidszorg nodig hebt, wil je het liefst zo snel mogelijk geholpen worden. Toch blijkt de praktijk voor veel inwoners van Noord-Holland weerbarstig. Wie op zoek is naar diagnostiek, onderzoek of een gerichte behandeling voor neurobiologische ontwikkelingsstoornissen zoals autisme en ADHD, moet rekening houden met flinke wachtlijsten. In delen van onze provincie kan de wachttijd voor een behandeling inmiddels oplopen tot maar liefst 33,5 weken. Dat blijkt uit een recent onderzoek van vergelijkingssite Independer, gebaseerd op officiële cijfers van zorgdatabank Vektis.
Die wachttijd van ruim een half jaar schuurt behoorlijk met de zogeheten Treeknormen die binnen de zorgsector zijn vastgesteld. Binnen de GGZ geldt namelijk de landelijke afspraak dat patiënten binnen een termijn van maximaal veertien weken aan de beurt moeten zijn voor een behandeling. In Noord-Holland wordt deze norm ruimschoots overschreden: afhankelijk van de regio wachten patiënten tot wel 19,5 weken langer dan afgesproken.
De provincie Noord-Holland is opgedeeld in zes zogeheten zorgkantoordistricten, en de wachttijd voor een behandeling bij ontwikkelingsproblemen zoals ADHD en autisme loopt per gebied flink uiteen. In Amsterdam is de situatie met een gemiddelde wachttijd van 33,5 weken het meest nijpend. Ook in de regio Zaanstreek en Waterland moeten patiënten met 29,9 weken lang geduld oefenen. In Amstelland en De Meerlanden staat de teller op gemiddeld 26,4 weken.
Voor wie in de regio Kennemerland woont – waar Haarlem en omliggende gemeenten onder vallen – bedraagt de gemiddelde wachttijd momenteel 22,9 weken. Dat is ruim vijf maanden wachten op noodzakelijke zorg. In Het Gooi ligt het gemiddelde op 22,6 weken, terwijl Noord-Holland Noord met 19 weken de kortste wachttijd van de provincie kent, al ligt ook dat cijfer nog altijd ruim boven de vastgestelde norm van veertien weken.
De situatie baart deskundigen grote zorgen. Bas Knopperts, expert zorgverzekeringen bij Independer, onderstreept de impact van deze vertragingen: “In de GGZ is afgesproken dat patiënten binnen 14 weken geholpen moeten worden. Voor Noord-Hollanders die hulp zoeken bij bijvoorbeeld ADHD, autisme of andere ontwikkelingsproblemen kan het tot 19,5 weken langer duren. Dat is zorgelijk, zeker voor mensen die hulp nodig hebben omdat ze vastlopen in het dagelijks leven.”
Bovendien laten de cijfers zien dat de situatie de afgelopen jaren niet is verbeterd, maar dat de wachttijden juist verder toenemen. Vooral in Zaanstreek en Waterland, de regio met onder meer Purmerend, Edam-Volendam en Zaanstad, is de toename opvallend groot. Waar een patiënt daar in 2023 na gemiddeld 22,9 weken kon starten met een behandeling, is die termijn inmiddels met 7 weken gestegen naar 29,9 weken.
Ook in andere delen van de provincie zet deze stijgende lijn door. Zo zagen inwoners in de regio Kennemerland de gemiddelde wachttijd sinds 2023 toenemen met 5,4 weken. In zowel Amsterdam als Amstelland en De Meerlanden liep de wachttijd in dezelfde periode met 3,3 weken extra op.
Het verschil tussen het zorggebied met de kortste en de langste wachttijd in Nederland bedraagt bijna twintig weken. Omdat de wachttijden regionaal zo sterk verschillen, wijst Independer op de mogelijkheid van wachtlijstbemiddeling. Zorgverzekeraars zijn verplicht om verzekerden te helpen wanneer de wachttijd de norm overschrijdt. “Juist daarom is wachtlijstbemiddeling zo belangrijk. Patiënten kunnen hun zorgverzekeraar vragen om mee te zoeken naar een behandelaar waar ze sneller terechtkunnen, eventueel buiten hun eigen regio,” licht Knopperts toe. Als je zelf op een lange wachtlijst staat, loont het dus de moeite om contact op te nemen met je eigen verzekeraar om te informeren naar zorgaanbieders met kortere doorlooptijden.
Niet alleen je woonplaats bepaalt hoe snel je aan de beurt bent; ook de specifieke diagnose speelt een grote rol. Uit de landelijke statistieken blijkt dat neurobiologische ontwikkelingsstoornissen landelijk de absolute koploper zijn qua wachttijd, met een gemiddelde van 24,2 weken. Maar ook bij tal van andere psychische aandoeningen moeten patiënten maanden geduld hebben voordat de specialistische begeleiding van start kan gaan.
Landelijk ziet de top vijf van psychische aandoeningen met de langste gemiddelde wachttijden er als volgt uit:
- Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen (gemiddeld 24,2 weken wachttijd): hieronder vallen onder meer autisme, ADHD, verstandelijke beperkingen en taalontwikkelingsstoornissen.
- Persoonlijkheidsstoornissen (gemiddeld 21,6 weken wachttijd): waaronder borderline, narcisme en de dwangmatige persoonlijkheidsstoornis.
- Voedings- en eetstoornissen (gemiddeld 18,2 weken wachttijd): met aandoeningen zoals anorexia, boulimia en eetbuistoornissen.
- Trauma- en stressgerelateerde stoornissen (gemiddeld 15,9 weken wachttijd): waaronder de posttraumatische stressstoornis (PTSS) en acute stressstoornissen.
- Obsessieve-compulsieve en verwante stoornissen (gemiddeld 14,8 weken wachttijd): met name dwangstoornissen en verzamelstoornissen.
Aan het andere uiterste van het spectrum bevinden zich mensen met schizofrenie of andere psychotische stoornissen; voor deze diagnoses geldt momenteel de kortste wachttijd in Nederland. Toch moeten patiënten zelfs bij dergelijke acute en ernstige psychische aandoeningen gemiddeld nog altijd negen weken wachten voordat de behandeling daadwerkelijk van start gaat.
Wil je het volledige onderzoek nalezen of meer te weten komen over wachttijden en zorgverzekeringen? Bekijk dan de toelichting en analyses op de website van Independer.
Onderzoek: Wachttijden GGZ-behandelingen lopen op
De wachttijden in de GGZ blijven oplopen. Je klachten en je woonplaats bepalen ook hoe lang je moet wachten, onderzocht Independer.
Gerelateerde berichten
- Advertentie -
