Op zondagmiddag 3 mei en op maandag 4 mei vertellen nabestaanden, getuigen of onderzoekers ter plekke over buurtgenoten die in de Tweede Wereldoorlog slachtoffer van de naziterreur werden en over gezinnen die uiteen zijn gereten: omdat ze Jood waren, of verzetsstrijder, of communist.

Zondag 3 mei 2026

1. Bakenessergracht 46b – 12.00 en 15.00 uur
   Tamar Walma van der Molen opent ons programma weer, in het huis waar haar grootvader, Rabbijn Simon Philip de Vries, en zijn vrouw Judith van 1898 tot 1938 de spil waren van de Joodse gemeente. We zien ernaar uit hoe zij dit jaar de verbinding met de huidige toestand van de wereld legt.
2. Spaarne 25 – 13.30 en 15.00 uur
   De broers Van Voolen lieten de tweelinghuizen op nummer 25 en 27 voor zichzelf en hun gezinnen bouwen in 1911. Zij dreven een bedrijf waar men spullen op afbetaling kon kopen. Kleinzonen Ernst en Edward van Voolen vertellen over deze gezinnen en hun lot in de bezettingstijd.
3. Hagestraat 10 – 13.30 uur
   Het Jacobs Godshuis was een vangnet voor wezen, armen en bejaarden, en is nu in beheer bij Stadsherstel. In de kapel vertelt Frank Habraken over zijn grootvader Harry Habraken, die in het complex een drukkerij had en drukwerk voor het verzet maakte – wat hij met zijn leven moest bekopen.
4. Hagestraat 10 – 14.30 uur
   De Leo Smit Stichting brengt muziekvan vervolgde – veelal Joodse – componisten onder de aandacht.
   Bestuurslid en onderzoeker Carine Alders vertelt over hun leven, muziek en netwerken rond de Tweede Wereldoorlog, en met name over de in Haarlem actieve componisten Philip Vlessing en Willem Rettich. Tobias Borsboom, pianist en directeur van de Leo Smit Stichting, speelt muziek van vervolgde componisten.
5. Slachthuisstraat 1b rd – 13.30 en 15.00 uur
   Al vrij vroeg in de oorlog werd Haarlemmer Jacob Jan Hamelink (bekend van de J.J. Hamelinkstraat) tijdens een verraden verzetsbijeenkomst in Rotterdam doodgeschoten. Over zijn verzetswerk en dat van zijn vrouw Corrie komen zijn kleinzoon Frank Hamelink en Dicky Kerhoff (de vrouw van kleinzoon Eric) vertellen.
6. Nagtzaamplein 67 (Huis van de Wijk het Broederhuis van Buurts) – 14.30 en 16.00 uur
   Chris Walker (1919-2012), een gewone jongen uit de Amsterdamse Buurt, raakte betrokken bij het verzet en overleefde dat ternauwernood.
   Toen Willemien Spook hem op een bankje aan het Spaarne ontmoette wees niets nog op de geheimen die hij met zich meedroeg. Al pratende ontrolde zich een bizarre geschiedenis, onder andere over een nooit opgehelderde dodelijke aanslag en de schaamte over zijn aandeel daarin.

Maandag 4 mei 2026

7. Amsterdamsevaart 278 (Joodse begraafplaats) – 10.00 en 12.00 uur
   Chris Hoogendoorn vertelt uit zijn onderzoek naar Naftalie Hartog de Vries en zijn gezin, die bij Nieuwkoop waren ondergedoken. Het mocht niet baten, zij belandden net als Naftalie’s vader – Rabbijn de Vries – in Bergen-Belsen. Onderweg in de “verloren trein” stierf Naftalie. Hij werd langs het spoor begraven en in 1961 herbegraven, hier op de Joodse begraafplaats. Zijn gezin overleefde de oorlog.
8. Amsterdamsevaart 278 (Joodse begraafplaats) – 11.00 uur
   Beheerder Bert van Schaik opent voorons op 4 mei de Joodse begraafplaats.
   Hij vertelt over de geschiedenis ervan, en over de begrafenisrituelen. Daarna vertelt Henk Duits over de Haarlemse verpleegster Jozefina Komet uit Polenen over drie leden van de familie Dondorp, enkele van de Haarlemse Joden die in de meidagen van 1940 kozen voor de vlucht in de dood, en die hier begraven liggen.
9. Vijverlaan 6 – 11.00 en 13.00 uur
   Ruim tweeëneenhalf jaar zat Dolf Cohen, de latere rector van de Universiteit Leiden, ondergedoken in deze villa aan de Vijverlaan; Hetty Koster op allerlei plekken buiten de Randstad.
   Zoon Floris Cohen vertelt hoe zijn vader en moeder de onderduik overleefden, en over het Joods Lyceum aan de Wilhelminastraat, waar zij in 1941-1942 beiden les gaven.
10. Kleverparkweg 37 – 11.30 en 13.30 uur
    Dominee Siertsema van de gereformeerde kerk aan de Kloppersingel was met bijna zijn hele gezin actief in het verzet, en had ook een Joods meisje als onderduikster in huis, Hannie Woudstra. Kleinkinderen Bettine en Gijsbert vertellen over dat werk, en over de Joodse buren op nummer 35, de familie Garf.
11. Groot Heiligland 62 (Frans Hals Museum) – 13.00 en 15.00 uur
    Roofkunst is ons thema in het FransHals Museum. Kunsthistorica Esmée Quodbach onderzoekt het lot van de kunstcollectie Nardus-Van Buuren, gezamenlijk eigendom van kunsthandelaar Leo Nardus en effectenmakelaar Arnold van Buuren, en komt daarover vertellen. Tijdens de oorlog bevond de verzameling zich bij Van Buuren en zijn gezin aan de Churchilllaan (toen nog Middenlaan). Hoe de collectie geroofd werd en grotendeels nog altijd zoek is.
12. Bisschop Ottostraat 29 – 13.00 en 15.00 uur
    Een klein huis, waar twee Rotterdamse Joodse gezinnen onderdak hadden gevonden. In 1943 werden zij, op één zoontje na, gedeporteerd naar Sobibor. Dat zoontje, Louis, is de vader van Esther Joël. Zij komt vertellen, samen met toenmalige buurjongen Peter Zuidweg, die de deportatie zag gebeuren.
13. Oranjeplein 34 – 14.30 en 16.00 uur
    We gedenken de gepensioneerde diamantklover Isaac Haïm Baruch en zijn dochter Selly. Zij woonden hier vanaf 1921 tot 1943, toen zij gedwongen werden naar Amsterdam te verhuizen, en vervolgens werden gedeporteerd naar Theresienstadt. Isaacs achterkleindochter Jiska ’t Mannetje heeft een heel familiearchief om uit te vertellen over hen en over de overlevende gezinsleden.
14. Lange Wijngaardstraat 14 – 12.00 en 14.30 uur
    Dit grote pand is in 1888 door de Joodse gemeente gebouwd, en bevatte een godsdienstschool, vergaderzalen, een secretariaat, ritueel bad en een dienstwoning. Stichting Joods Gemeentegebouw zal het gedeeltelijk inrichten als museaal centrum, nadat Stadsherstel Amsterdam het heeft overgenomen van de gemeente Haarlem om het te verbouwen en restaureren.
    
    Op 4 mei verzorgt Stichting Struikelstenen Haarlem er twee sessies. Om12.00 uur vertelt Reini Elkerbout het verhaal van de familie Hagenaars van de Vosmaerstraat, handelaren in zuidvruchten, die nagenoeg geheel is uitgemoord. En om 14.30 uur vertelt Jet Herrera over de familie Gaarkeuken (van het ‘achterhuis’ aan de Grote Markt). De muzikale omlijsting wordt verzorgd door Leah en David Uijterlinde.

Open Joodse Huizen | Haarlem

Open Joodse Huizen | Huizen van Verzet is een jaarlijks programma van sprekende herdenkingen. Verhalen worden gedeeld over Joden of verzetsmensen. 4 mei…