Als je nieuwsgierig bent naar de manier waarop kunst maatschappelijke thema’s en menselijk gedrag kan vangen, kun je binnenkort je hart ophalen aan het Groot Heiligland. Het Verwey Museum Haarlem presenteert met trots de tentoonstelling Vallen & Opstaan van kunstenaar Henk Metselaar. In Haarlem werkend en geboren in 1946, heeft Metselaar een indrukwekkend oeuvre opgebouwd waarin avontuurlijke en complexe beeldverhalen centraal staan. In zijn werk klinkt steevast een grote maatschappelijke betrokkenheid door, doorspekt met humor, relativering en een opvallend vakmanschap. Wie zijn doeken bekijkt, ontdekt gelaagde voorstellingen die wemelen van de verwijzingen naar iconen uit de Europese cultuurgeschiedenis.
Het absolute middelpunt van de expositie is de monumentale cyclus Vallen & Opstaan, die nu voor de allereerste keer in een museumomgeving aan het publiek wordt getoond. Metselaar werkte maar liefst zestien jaar lang aan dit omvangrijke project, dat bestaat uit 24 grote doeken. Daarin neemt hij je mee langs het gestuntel van de mensheid binnen een leefwereld die met de dag complexer lijkt te worden. Thema’s als consumptiedrang, beeldende kunst, aloude mythen, kolonialisme, oorlogsgeweld en de opvang van vluchtelingen vormen een rode draad door de reeks. Het resultaat balanceert knap tussen lichtvoetig drama, aandoenlijke dwaasheid en groteske taferelen. De schilderijen nodigen je uit om stil te staan bij een fundamentele levensvraag: hoe verhoud jij je eigenlijk tot de wereld om je heen?
De reeks volgt een duidelijke verhaallijn die start bij het Bijbelse scheppingsverhaal en uiteindelijk uitmondt in het einde der tijden. Zo laat de cyclus de onafwendbare beweging zien van Genesis tot Apocalyps, van goed naar kwaad en van pril leven naar de dood. Naarmate je verder door de doeken loopt, merk je dat het perspectief verandert: de blik op de wereld wordt gaandeweg onrustiger, voller en aanzienlijk benauwder. Volgens Metselaar weerspiegelt die visuele verandering precies de toenemende verwarring en complexiteit waarin de moderne mens zijn pad moet zien te vinden.
Een bijzonder element in de schilderijen is het gebruik van wat in het theater ‘de vierde wand’ wordt genoemd: de denkbeeldige, transparante scheidslijn tussen het publiek in de zaal en het schouwspel op het podium. Metselaar ontdekte dit principe bij toeval toen hij een hoeraslinger schilderde op zijn allereerste doek van de reeks, getiteld En er was licht. Wat begon als een speels toeval, groeide uit tot een bepalend stijlmiddel. Waar de taferelen in het begin nog open en overzichtelijk zijn, schuift die denkbeeldige wand gaandeweg steeds nadrukkelijker naar voren. Meer en meer voorwerpen en figuren belemmeren het vrije zicht op het toneel, totdat de vierde wand het tafereel aan het einde van de cyclus nagenoeg helemaal afsluit.
Naast de grote cyclus laat het museum ook zien hoe gefascineerd Metselaar is door getallen en vaste structuren. Dat zie je onder meer terug in zijn project De 12 Provinciën, waarin hij op zoek ging naar het ware gezicht van Nederland. Gedurende twaalf jaar schilderde hij trouw elke maand een werk in twaalf verschillende steden per provincie, goed voor een totaal van 144 schilderijen. In plaats van een uitgesproken streekidentiteit trof hij in het hedendaagse ‘winkelcentrum Nederland’ vooral de eenheidsworst aan van globalisering en massaproductie. Ook zijn grote literaire held, de Duitstalige auteur Franz Kafka, heeft een vaste plek in zijn werk. Die invloed zie je niet alleen terug in Vallen & Opstaan, maar ook in Kafka in 1176 doosjes, een serie van 48 kleinere schilderijen geïnspireerd op evenveel verhalen van de schrijver.
Rondom de expositie organiseert het museum een uitgebreid programma voor bezoekers. Zo kun je aansluiten bij rondleidingen waarin Henk Metselaar zelf vertelt over zijn beeldende werkwijze, achterliggende gedachten en inspiratiebronnen. Daarnaast staat er een speciale filmavond op het programma in de FilmKoepel, waar een film draait die door de kunstenaar persoonlijk is uitgekozen. Wie zich vooraf wil verdiepen in de tentoonstelling of tickets wil regelen, kan een kijkje nemen op de tentoonstellingspagina over Vallen & Opstaan in Verwey Museum Haarlem.
Info
- Tentoonstelling Vallen & Opstaan met 24 monumentale schilderijen, series De 12 Provinciën en Kafka in 1176 doosjes, inclusief rondleidingen en filmavond
- Kunstenaar Henk Metselaar en Verwey Museum Haarlem
- Verwey Museum Haarlem, Groot Heiligland 47 in Haarlem
- 20 november 2026 tot en met 4 april 2027 (dinsdag t/m zaterdag 11.00 – 17.00 uur, zondag en maandag 12.00 – 17.00 uur; elke eerste zondag van de maand gratis entree)
Gerelateerde berichten
- Advertentie -
