4.9 C
Haarlem
dinsdag 17 november 2026
Home Top Werkzaamheden aan sluizen in Halfweg brengen eeuwenoude geschiedenis aan het licht

Werkzaamheden aan sluizen in Halfweg brengen eeuwenoude geschiedenis aan het licht

0
Inmeten fundering Credit: Hoogheemraadschap van Rijnland
Inmeten fundering Credit: Hoogheemraadschap van Rijnland

Tijdens de grootschalige werkzaamheden aan het sluizencomplex in Halfweg heb je niet alleen te maken met modern waterbeheer, maar ook met een rijk stukje regionale historie. Bij het afgraven van het oostelijke eiland keken archeologen namelijk nauwlettend mee over de schouders van de uitvoerders. Dat bleek geen overbodige luxe: onder de grond kwamen diverse bijzondere sporen uit het verleden tevoorschijn. Van oude bakstenen straatjes en eeuwenoud aardewerk tot de resten van een verdwenen spoorwoning. De vondsten geven een prachtig inkijkje in hoe deze strategische plek tussen Haarlem en Amsterdam door de eeuwen heen werd gebruikt.

Dat de bodem hier vol verhalen zit, is niet zo vreemd als je naar de ontstaansgeschiedenis van het complex kijkt. De locatie in Halfweg maakte oorspronkelijk deel uit van de Spaarndammerdijk, die al in de eerste helft van de dertiende eeuw werd aangelegd om het land tegen het water te beschermen. In 1492 werden op deze plek drie houten spuisluizen gebouwd. Ruim een halve eeuw later, in de tweede helft van de zestiende eeuw, maakten die houten constructies plaats voor stevigere stenen sluizen.

Om ruimte te maken voor een nieuwe, extra doorstroomopening heeft aannemer Vobi Infra BV het oostelijke eiland gedeeltelijk afgegraven. Archeologen van Hollandia Archeologen begeleidden deze graafwerkzaamheden op de voet en stuitten op allerlei tastbare herinneringen aan het dagelijks leven van vroeger. Zo vonden zij aardewerk dat dateert uit de zeventiende tot en met de negentiende eeuw, maar ook kleinere persoonlijke voorwerpen zoals een vingerhoed, een gesp en een oude munt: een duit uit Gelderland uit het jaar 1740.
 
Halfweg. Credit: Hoogheemraadschap van Rijnland
Halfweg.
Credit: Hoogheemraadschap van Rijnland

Naast deze losse gebruiksvoorwerpen legden de onderzoekers twee stukken oud straatwerk bloot. Hoe oud deze bestrating precies is, moet nader onderzoek nog uitwijzen. Het is goed mogelijk dat de stenen ooit onderdeel waren van het militaire verdedigingswerk dat hier in de tijd van Napoleon stond, al sluiten de archeologen niet uit dat het straatwerk nog een stuk ouder is. Voor archeoloog Sam van den Berg was het werk ter plaatse een bijzondere ervaring. Hij geeft aan dat het mooi is om op een locatie met zo’n lange historie letterlijk onder het huidige sluizencomplex te kunnen kijken, omdat het straatwerk, de oude muren en de andere vondsten weer een stukje meer zicht geven op het vroegere gebruik van de plek.

Ook aan de andere kant van het complex, op het westelijke eiland, deden de onderzoekers een interessante ontdekking. Daar stuitten zij op een oude funderingsmuur. Uit archief- en bodemonderzoek bleek dat deze muur waarschijnlijk toebehoorde aan een spoorwoning uit de negentiende eeuw. Op een oude luchtfoto uit 1920 is dit huis nog goed te herkennen. Het gebouw overleefde de twintigste eeuw echter niet: tijdens de Tweede Wereldoorlog raakte de woning zwaar beschadigd door een bominslag, waarna werd besloten om het pand te slopen. Verder kwamen er tijdens de werkzaamheden delen van de oorspronkelijke kademuren tevoorschijn. Om deze historische constructies voor de toekomst te bewaren, hebben de archeologen het muurwerk met moderne 3D-techniek ingescand en digitaal vastgelegd.

De aanleiding voor al het graafwerk is overigens heel actueel en belangrijk voor de veiligheid in onze regio. Het Hoogheemraadschap van Rijnland legt een extra opening aan in het oostelijke eiland zodat er bij hevige regenval meer water door het sluizencomplex kan stromen. Dit water kan vervolgens sneller door gemaal Halfweg worden weggepompt. Op die manier wordt de kans op wateroverlast in zowel de Haarlemmermeerpolder als het bredere gebied van Rijnland aanzienlijk verkleind. Tegelijkertijd wordt het sluizencomplex, dat op de gemeentelijke monumentenlijst staat, zorgvuldig gerestaureerd en opnieuw ingericht. Zo wordt deze historische plek klaargemaakt voor de toekomst, met volop aandacht voor het verleden. Wil je meer weten over de werkzaamheden en het waterbeheer in de regio? Kijk dan eens op de website van het Hoogheemraadschap van Rijnland.
 
 


Ondersteun Haarlem updates met een kleine financiële bijdrage, maandelijks of éénmalig: