Grens overschreden met een foute grap? De meeste mannen rekenen juist op jouw reactie

Met het vervolg op de landelijke overheidscampagne ‘Man, zeg er wat van!’ wordt de schijnwerper gezet op wat er onderhuids speelt binnen mannengroepen. Bijna 8 op de 10 mannen vinden het namelijk helemaal niet oké wanneer een man een seksueel getinte opmerking of grap maakt die voor een vrouw kwetsend of ongemakkelijk is. Bovendien heeft bijna 80 procent juist respect voor mannen die ingrijpen. De bereidheid om elkaar scherp te houden is dus groot: ruim 84 procent van de mannen ziet zichzelf als iemand die over het algemeen iets laat merken als een opmerking te ver gaat. Meer dan de helft voelt zich bovendien weleens ronduit ongemakkelijk bij dit gedrag.

Toch gaapt er een opvallend gat tussen wat mannen vinden en wat ze daadwerkelijk doen zodra ze in een groep staan. Een ruime meerderheid van 58 procent geeft toe weleens opmerkingen of grappen te laten passeren. Nog eens 37 procent lacht zelfs weleens mee, terwijl ze het grapje diep vanbinnen afkeuren.

Volgens Mischa Dekker, onderzoeker en universitair docent gendergerelateerd geweld, heeft dat alles te maken met sociologie en het fenomeen ‘homosocialiteit’. Mensen van hetzelfde geslacht zoeken van nature verbondenheid en erkenning bij elkaar en willen vermijden dat ze buiten de groep vallen. Binnen mannengroepen weegt dat risico zwaar. Hierdoor reageren mannen in groepsverband geregeld anders dan je puur op basis van hun individuele normen zou verwachten. Men denkt soms onterecht dat de rest van de groep vindt dat je niet zo moeilijk moet doen, terwijl het tegendeel waar is. Respect voor vrouwen vormt geen bedreiging voor de vriendschap of onderlinge band, maar is er juist een wezenlijk onderdeel van.

Regeringscommissaris Mariëtte Hamer benadrukt dat mannen een cruciale rol spelen in het terugdringen van seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld. De afgelopen vier jaar is het bewustzijn hierover gegroeid, vooral door het besef dat ingesleten grappen en opmerkingen vrouwen een onveilig gevoel geven. Zolang niemand ingrijpt, blijft de foute toon de norm en kan dat een voedingsbodem vormen voor ernstiger wangedrag. Door simpelweg iets te zeggen, doorbreek je dat patroon en verander je stap voor stap de groepsnorm.

Iets laten merken hoeft de sfeer overigens helemaal niet kapot te maken. Negen op de tien mannen geven aan dat je een goede vriend gewoon moet kunnen aanspreken, zonder dat dit ten koste gaat van de vriendschap. Zodra één iemand de stilte doorbreekt, ontstaat er direct ruimte voor anderen: meer dan de helft van de mannen geeft aan dat de kans groot is dat zij óók iets laten merken als iemand anders in de groep zich uitspreekt. Daarnaast wil de helft van de mannen vaker bijval geven aan een groepsgenoot die zijn mond opendoet.

Je hoeft het niet zwaar te maken; kies een manier die natuurlijk aanvoelt binnen jouw kring. De één spreekt zich direct uit, de ander geeft rugdekking aan degene die het initiatief neemt. Voor voorbeelden en praktische situaties – of het nu in de kroeg, op het sportveld of onderweg is – kun je terecht op het landelijke platform via de campagne van Met Elkaar Trekken We De Grens.

De vernieuwde campagne bouwt voort op het initiatief dat vorig jaar van start ging. Waar destijds vooral de impact op vrouwen centraal stond, laat de nieuwe campagnevideo zien dat je als man juist op brede steun kunt rekenen wanneer je je uitspreekt. Je helpt er de hele groep mee vooruit. De campagne is vanaf 2 november zichtbaar op televisie, social media, online en op stations.